Sessizlik Partisi

Sessizlik Partisi, Ümit Güçlü’nün 2021’de yayınladığı ve üç bölümden oluşan şiir kitabıdır.

İlk bölüm, sonrasında yazılan her şiir için bir  eşik işlevi görür. Bu bölümde Ümit Güçlü’nün şiirinin temel izleklerinin çoğu belirir: savaş, yerinden edilmeler, şehirler, bellek ve sesler.

Şiirler farklı coğrafi ve kültürel mekânlarda dolaşır; ancak bu yer değiştirme hiçbir zaman yalnızca bir dolaşım değildir; aynı zamanda kimliğin ve insan deneyiminin de keşfidir. Şehirler, yalnızca birer dekor ya da arka plan olmaktan çıkarak belleğin arşivlerine dönüşür. Bireysel ve kolektif sesler ise tarihin, bugünün ve kişisel deneyimin bir arada var olduğu bir alan kurar.

İlk bölümle birlikte parçalı, çok sesli bir dünyanın atmosferi kurulmaya başlanır; bu atmosfer, pandemiyi odağına alan ikinci bölümde daha da derinleşir.

İkinci bölüm, dünyayı algılayışımızı derinden değiştiren olaylardan biri olan pandemiye özgün bir bakış sunar. Aynı zamanda pandeminin zamanla, başkalarıyla ve kendi benliğimizle kurduğumuz ilişkiyi nasıl dönüştürdüğünü de ele alır.

İlk sayfalardan itibaren katmanlarla örülü bir şiir. Ümit Güçlü’nün şiiri imgeler, sesler, nesneler, anılar, haberler, ekranlar, mesajlar, göndermeler ve düşüncelerle örülüdür; bütün bunlar aynı anda ortaya çıkarak okuru kuşatır.

Şair, bu algıyı kurabilmek için sıkça parataksise başvurur. Şiirlerin çoğu geleneksel anlatıdan çok yan yana getirilen imgeler ve sıralamalarla ilerler. İmgeler açık bir nedensellik bağı olmaksızın art arda belirir, bu nedenle güçlü bir eşzamanlılık etkisi yaratırlar.

Kitaba adını veren Sessizlik Partisi şiirinde şifreler, WhatsApp, bankalar, indirimler, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Trump, Wuhan, cenazeler ve penguenler aynı şiirsel düzlemde bir araya gelir. Bunlar rastgele seçilmiş unsurlar değildir; akış içinde anlam kurmaya çalışan çağdaş insan deneyimini yansıtırlar.

Kitabın başlığı ilk ipucunu sunar. Parti; buluşmayı, hareketi ve kutlamayı çağrıştırırken sessizlik yoklukla ilişkilendirilir. Ümit Güçlü, bu iki kavramı görünürde bir çelişki içinde bir araya getirir ve böylece pandemi yıllarının ortak deneyimini görünür kılar.

Pandemi sırasında hepimiz kapalı evler, boş sokaklar, fiziksel mesafe ve ekranlar aracılığıyla kurulan ilişkilerle aynı sahneyi paylaştık.

Ama o sessizlik hiçbir zaman boşluk değildi; seslerle dolu bir sessizlikti. Mesajlar, şifreler, kullanıcı adları, görüntülü görüşmeler, haberler ve gündelik nesneler varoluşumuza dair daha derin bir gerçeği açığa çıkardı.

Ümit Güçlü’nün şiirinin en dikkat çekici özelliklerinden biri ritmidir. Kimi şiirlerde imgeler baş döndürücü bir yoğunlukla üst üste akarken, kimi anlarda ritim yavaşlar; hüznün, yalnızlığın ve özlemin sessizliği belirginleşir.

Kitabın öne çıkan yönlerinden  biri dış dünyanın hareketi ile iç dünyanın hareketsizliği arasındaki gerilimdir. Buna teknolojiler, gözetim sistemleri, dijital bürokrasi ve sanal kimliklere dönüşmemize yönelik eleştirel bakış eşlik eder.

Bununla birlikte şiir bu dünyaya ironi, mizah ve güçlü bir hayal gücüyle yaklaşır.

Üçüncü bölüm düşlere, zamana, belleğe, edebiyata ve sinemaya yönelir. Christopher Nolan’ın Interstellar, Inception ve Tenet filmleriyle kurduğu metinlerarası ilişki, zaman, bellek, düş ve gerçeklik sorunlarını şiirsel bir dile dönüştürür.

Denebilir ki Nolan’ın sinemada kurduğu montajın karşılığını Ümit Güçlü şiirde kurar. İmgeler, zaman katmanları ve sesler; belleğin, hayal gücünün ve deneyimin sürekli diyalog kurduğu bir alan açar.

İkinci bölüm kapanmayı gösterirken üçüncü bölüm buna hayal gücüyle cevap verir; zaman doğrusal bir çizgi olmaktan çıkıp olasılıklar alanına dönüşür.

Bu nedenle Sessizlik Partisi, çağdaş dünyayı deneyimleyişimiz, bilgi fazlalığı, hız, bellek, gürültü içinde birbirimizi duyma güçlüğü ve sessizlik ihtiyacı üzerine bir kitaptır.

Buradaki sessizlik yokluk değil; tarihin, şehirlerin, düşlerin, sinemanın, teknolojinin ve mahremiyetin seslerinin buluşabildiği ortak alandır.

Bu kitabı okumak, sessizliğin sözün yokluğu olmadığını; sözün yeniden derinlik kazandığı yer olduğunu keşfetmektir. Şiir, hız ve yoğunluğun egemen olduğu çağımızda insan deneyiminin durup kendine bakabildiği ender mekânlardan biri olmayı sürdürmektedir.