SORUŞTURMA- SAMET ALTINTAŞ

Son 25 yılın tarihini düşündüğümüzde (2000-2026) milenyum başında ABD’nin Irak’ı işgali, internetin dünyada yaygın olarak kullanılmaya başlanması ve sosyal medyaya doğru evrilen elektronik devrimler, yapay zekada yaşanan hızlı ilerleme, insanlığın uzayda yaptığı keşiflerin muazzam derecede ilerlemesi, Korona virüs salgını gibi gelişmeleri görüyoruz.

Şiirin tarihine baktığımızda edebiyat ile birlikte bu gelişmelerden etkilendiği kuşkusuz. Bu soruşturmamızda sizlere sormak istediğimiz, bu gelişmelerin sonucunda yaşanan farklılaşmaların şairleri ve şiiri ne tür bir değişime sürüklediği olacak.

Şiir, bu değişimlere karşı -geçtiğimiz 25 yılda- ne tür bir pozisyon aldı? Bu etkileşimden sağ çıkabildi mi? Dünyaya cevap verme gibi bir pozisyonu varsa ya da bu değişimlerle hiç ilgilenmiyorsa, aldığı pozisyonlar açısından kendisini ilerletti mi?

Dijital dünyaya doğru ilerleyen şiir yayıncılığı, buraya bile isteye mi geldi? Yoksa bu bir “sürüklenme” şeklinde mi oldu?

*****

SAMET ALTINTAŞ

Amerika’nın Irak’ı işgali sırasında lisedeydim. Hatta resim öğretmenimiz, bu dış müdahale ile ilgili bizden serbest afiş çalışması yapmamızı istemişti. Ben de beyaz kâğıda yarım yamalak çizdiğim Irak haritasını üçe ayırıp, şöyle yazmıştım: Kurşunsuz, Kurşunlu, Süper. Bence ergenlik duygularıma göre smart bir anlatıydı; fakat hocamız pek beğenmedi. Bursa’nın -12 Eylül’e gidecek sürecinde- eskinin sol kampında, kendisini çocukluğundan beri türbeleri gezdiren dedesinin mahallesinde oturan benim için daha evvel araladığım politik dünyanın kapısını açtığım demler böyleydi. Bir yandan çalakalem şiir yazıyor, bir yandan akor basıp gitar çalıyordum. Yaşar Kurt’un ‘Anne’si, Mavi Sakal’ın ‘İki Yol’u, Pentagram’ın ‘Gündüz Gece’si ve çokça Cem Karaca şarkılarıyla şiirin arasındaki ‘uzun ince yol’u gördüğümü hatırlıyorum. Şiiri bir mesai olarak belleyip, uzun okumalara gittiğim, yani II. Yeni’yi ve İsmet Özel’i keşfettiğim üniversite zamanlarımda, ruhumdaki manzara teknolojiye mesafeli bir tedirginlikteydi. Değil Facebook sayfam, mail adresim bile olmadı, enikonu bir işe başlayana kadar. Ben dünyanın sağanak bir biçimde, elektrik kablolarıyla örüldüğü vakitlerde, ‘kırılgan bir yelpaze’ gibi iç görümü şekillendiriyordum. Hâliyle dizelerimin dili, yaşadığım çağın dizlerine değmiyordu. Herkesin kendine ait bir dönüşümü vardır, ben kendi payıma Paul Valery gibi ‘güzel olan hiçbir şeyin hülasa edilemeyeceğini’ düşünerek yürüdüm, aynı istikamette gidiyorum.

Bana göre şiir bir imge. Tutup kopardığımız ya da dalgıçlık yaparak çekip çıkardığımız bu sesleri birbirine ulamak, ‘yekpare bir ânın parçalanmaz akışına’ attığımız bir çentik. Zaten şair; sağır yaralarına pansuman yapmak için değil, içsel yalnızlığını yontmak için kaleme, kâğıda sarılır. Dolayısıyla Türk şiiri, Yunus konuştuğundan beri her türlü savaş, salgın, yoksulluk ve yoksunluk karşısında sağ kalmayı başardı. Burada kendi üslubunu bilhassa Cumhuriyet’le beraber Küçük Asya’da bir kez daha kendi ses bayrağını göndere çeken şairlerin yanında hizalananlar ‘sessiz gemi’sini yürütecek gibi.

İnsanın kelimelere inancı olduğu sürece şiir yayıncılığı da dergilerden fanzinlere, Instagram postlarından dost meclislerine değin icabıhâlde sesini çıkaracak, ben bunu sürüklenme olarak görmüyorum. “Şiirin yüzünü hiç kimsenin hatırlamadığı bir dünyada, birinin kalkıp şiirin tanınmaya değer bir yüzü olduğunu, ortalıkta dolaşan renkli ve solgun yüzlerce hayaletin yalnızca maskeler olduğunu söylemesi lâzım.” diyen şair, haksız mı sizce?